Từ ngày 01/7/2026, Luật Quản lý thuế 2025 chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước siết chặt quản lý thuế đối với cả doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Một trong những điểm đáng chú ý là việc quy định rõ 10 hành vi bị coi là trốn thuế, giúp cơ quan quản lý có căn cứ xử lý minh bạch, đồng thời nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của người nộp thuế.
Trong bối cảnh chuyển đổi sang quản lý thuế điện tử và minh bạch hóa dữ liệu, việc hiểu đúng và tránh các hành vi này là yếu tố sống còn để hạn chế rủi ro pháp lý.
Trốn thuế không chỉ là không nộp thuế
Nhiều người vẫn hiểu đơn giản rằng trốn thuế là hành vi không nộp thuế. Tuy nhiên, theo quy định mới, trốn thuế bao gồm cả các hành vi gian lận trong kê khai, hạch toán, sử dụng hóa đơn, chứng từ nếu làm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được miễn, giảm, hoàn không đúng quy định.
Điều này có nghĩa là ngay cả những sai sót “nghiệp vụ” nếu mang tính cố ý hoặc gây hậu quả về nghĩa vụ thuế đều có thể bị xem xét là hành vi trốn thuế.
10 hành vi bị coi là trốn thuế theo quy định mới
Dưới đây là 10 hành vi mà hộ kinh doanh và doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý:
1. Không đăng ký thuế, không khai thuế hoặc khai thuế quá hạn nghiêm trọng
Trường hợp không nộp hồ sơ đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế hoặc nộp chậm quá 90 ngày mà làm phát sinh thiếu thuế hoặc tăng số thuế được hoàn, miễn, giảm sẽ bị coi là trốn thuế.
2. Không ghi chép đầy đủ doanh thu
Việc không ghi nhận hoặc ghi thiếu các khoản thu trong sổ sách kế toán nhằm giảm nghĩa vụ thuế là hành vi vi phạm nghiêm trọng.
3. Không xuất hóa đơn hoặc ghi giá thấp hơn thực tế
Một hành vi rất phổ biến hiện nay là bán hàng nhưng không xuất hóa đơn, hoặc xuất hóa đơn với giá trị thấp hơn số tiền thực tế khách thanh toán để giảm thuế.
4. Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp
Bao gồm việc sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn mua ngoài, hoặc sử dụng hóa đơn không đúng quy định để hạch toán chi phí nhằm giảm thuế phải nộp.
5. Sử dụng chứng từ không phản ánh đúng bản chất giao dịch
Việc lập hợp đồng, chứng từ “khống”, không đúng thực tế giao dịch nhằm điều chỉnh nghĩa vụ thuế cũng bị xem là trốn thuế.
6. Khai sai hàng hóa xuất nhập khẩu nhưng không khắc phục
Nếu doanh nghiệp khai sai nhưng không tự giác nộp đủ số thuế phải nộp theo quy định thì sẽ bị xử lý như hành vi trốn thuế.
7. Cố ý không kê khai hoặc kê khai sai thuế xuất nhập khẩu
Đây là hành vi mang tính chủ đích nhằm né tránh nghĩa vụ thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
8. Cấu kết để nhập khẩu hàng hóa trốn thuế
Việc thông đồng với đối tác, người gửi hàng để khai sai nhằm trốn thuế là hành vi bị xử lý nghiêm.
9. Sử dụng hàng hóa miễn thuế sai mục đích
Hàng hóa được miễn thuế hoặc không chịu thuế nhưng lại sử dụng sai mục đích mà không khai báo với cơ quan thuế cũng bị coi là trốn thuế.
10. Vẫn kinh doanh khi đã thông báo tạm ngừng
Trường hợp đã đăng ký tạm ngừng hoạt động nhưng vẫn phát sinh kinh doanh mà không thông báo với cơ quan thuế cũng thuộc nhóm hành vi trốn thuế.
Trường hợp không bị coi là trốn thuế
Không phải mọi hành vi vi phạm đều bị xử lý là trốn thuế. Pháp luật cũng phân biệt rõ giữa vi phạm thủ tục thuế và trốn thuế.
Cụ thể, người nộp thuế không bị coi là trốn thuế trong các trường hợp:
- Chậm nộp hồ sơ đăng ký thuế, hồ sơ khai thuế nhưng không phát sinh số thuế phải nộp
- Nộp chậm hồ sơ khai thuế nhưng đã nộp đầy đủ tiền thuế và tiền chậm nộp trước khi cơ quan thuế kiểm tra
Những trường hợp này sẽ chỉ bị xử phạt hành chính về thủ tục, không bị xử lý theo khung trốn thuế.
Mức xử phạt đối với hành vi trốn thuế
Hành vi trốn thuế được xem là vi phạm nghiêm trọng và có thể bị xử phạt rất nặng:
- Phạt tiền từ 1 đến 3 lần số thuế trốn
- Truy thu toàn bộ số thuế thiếu
- Có thể bị xử lý hình sự nếu vi phạm nghiêm trọng
Ngoài ra, các vi phạm liên quan đến hóa đơn, chứng từ cũng có mức phạt cao, đặc biệt khi sử dụng hóa đơn không hợp pháp.
Vì sao quy định mới đặc biệt quan trọng với hộ kinh doanh?
Từ năm 2026, xu hướng quản lý thuế đối với hộ kinh doanh đang chuyển mạnh sang:
- Minh bạch doanh thu
- Bắt buộc hóa đơn điện tử
- Xóa bỏ dần hình thức thuế khoán
Do đó, các hành vi trước đây có thể “lách” hoặc khó kiểm soát nay sẽ dễ bị phát hiện thông qua dữ liệu số hóa. Việc tuân thủ đúng quy định không chỉ giúp tránh bị xử phạt mà còn tạo nền tảng phát triển bền vững.
Khuyến nghị cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh
Để tránh rơi vào các hành vi bị coi là trốn thuế, người nộp thuế nên:
- Kê khai thuế đầy đủ, đúng hạn
- Ghi chép sổ sách trung thực, rõ ràng
- Xuất hóa đơn đúng quy định, đúng giá trị thực tế
- Không sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp
- Chủ động rà soát và điều chỉnh sai sót kịp thời
Việc tuân thủ không chỉ giúp tránh rủi ro pháp lý mà còn nâng cao uy tín và khả năng phát triển lâu dài.
Việc quy định rõ 10 hành vi trốn thuế từ 01/7/2026 cho thấy cơ quan quản lý đang siết chặt kỷ cương thuế và tăng cường minh bạch thị trường.
Đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh, đây không chỉ là quy định bắt buộc mà còn là “ranh giới pháp lý” cần đặc biệt lưu ý. Chỉ một sai sót nhỏ nhưng mang tính cố ý cũng có thể dẫn đến hậu quả lớn về tài chính và pháp lý.
Chủ động tuân thủ ngay từ đầu chính là cách tốt nhất để kinh doanh an toàn – phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Bluecom - Đơn vị cung cấp dịch vụ đại lý thuế hàng đầu
CÔNG TY CỔ PHẦN ỨNG DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ BLUECOM VIỆT NAM
VPGD: P810 Tòa Trung Rice City Linh Đàm, P Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
Trụ sở: Số 01, ngõ 117 Đặng Tiến Đông, P Trung Liệt, Đống Đa, Hà Nội
Hotline: 024.39936229 - 0973282186
Email: dailythuebluecom@gmail.com