Từ ngày 16/01/2026, nhiều quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế và hóa đơn chính thức có hiệu lực. Đây là những thay đổi quan trọng, tác động trực tiếp đến doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân có nghĩa vụ thuế. Nếu không kịp thời cập nhật, người nộp thuế có thể đối mặt với mức xử phạt cao hơn và rủi ro pháp lý lớn hơn trước.
Dưới đây là 7 điểm thay đổi lớn nhất mà doanh nghiệp cần nắm rõ.
1. Làm rõ và mở rộng khái niệm vi phạm hành chính về thuế
Quy định mới đã làm rõ khái niệm “vi phạm hành chính về thuế”, không chỉ giới hạn ở các sắc thuế truyền thống mà còn mở rộng sang các khoản thu khác do cơ quan thuế quản lý như:
- Tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuê mặt nước
- Tiền cấp quyền khai thác tài nguyên
- Lợi nhuận sau thuế còn lại thuộc phần vốn Nhà nước
Điều này đồng nghĩa với việc mọi hành vi chậm nộp, kê khai sai, không thực hiện nghĩa vụ đối với các khoản trên đều có thể bị xử phạt theo quy định mới, thay vì chỉ tập trung vào thuế GTGT, TNDN hay TNCN như trước.
2. Siết chặt xử phạt đối với hành vi cung cấp thông tin, tài liệu thuế
Một điểm đáng chú ý là quy định chi tiết hơn về xử phạt các hành vi liên quan đến thông tin, dữ liệu phục vụ quản lý thuế, bao gồm:
- Cung cấp thông tin chậm so với yêu cầu của cơ quan thuế
- Cung cấp thông tin không chính xác về tài khoản ngân hàng, tài sản, thu nhập, tiền lương, tiền công
- Không cung cấp hoặc cố tình cung cấp sai thông tin ảnh hưởng đến việc xác định nghĩa vụ thuế
Mức phạt có thể lên tới 16 triệu đồng, kèm theo yêu cầu khắc phục hậu quả. Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải chuẩn hóa quy trình quản lý dữ liệu kế toán – thuế, đặc biệt là thông tin liên quan đến dòng tiền và người lao động.
3. Bổ sung quy định về trường hợp bất khả kháng
Quy định mới đã bổ sung rõ các trường hợp bất khả kháng trong xử phạt vi phạm hành chính về thuế, bao gồm:
- Thiên tai, hỏa hoạn
- Dịch bệnh quy mô lớn
- Chiến tranh, sự cố bất thường ngoài tầm kiểm soát
Nếu người nộp thuế chứng minh được nguyên nhân bất khả kháng, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét không xử phạt hoặc giảm mức xử phạt. Đây là điểm mới mang tính nhân văn, đồng thời giúp doanh nghiệp có cơ sở pháp lý để bảo vệ quyền lợi khi gặp rủi ro khách quan.
4. Làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan trong vi phạm thuế
Quy định mới không còn “khoảng trống trách nhiệm” khi doanh nghiệp ủy quyền cho bên thứ ba thực hiện nghĩa vụ thuế.
Cụ thể:
- Nếu kế toán thuê ngoài, đơn vị dịch vụ thuế thực hiện sai dẫn đến vi phạm, người nộp thuế vẫn phải chịu trách nhiệm chính.
- Trường hợp đơn vị được ủy quyền cố ý hoặc thiếu trách nhiệm, cả hai bên đều có thể bị xử phạt.
Điều này buộc doanh nghiệp phải quản lý chặt chẽ hợp đồng dịch vụ kế toán – thuế, không thể phó mặc hoàn toàn cho bên thứ ba như trước đây.
5. Tăng mạnh mức phạt đối với hành vi lập hóa đơn sai thời điểm
Một trong những nội dung “siết chặt” nhất là xử phạt hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm.
Mức phạt được chia theo số lượng hóa đơn vi phạm, dao động từ cảnh cáo cho đến 70 triệu đồng đối với số lượng lớn. Số hóa đơn sai càng nhiều, mức phạt càng cao.
Quy định này nhằm hạn chế các hành vi:
- Lập hóa đơn chậm để trì hoãn nghĩa vụ thuế
- Điều chỉnh doanh thu giữa các kỳ tính thuế
- Hợp thức hóa hồ sơ kế toán sau khi đã phát sinh giao dịch
Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý thời điểm chuyển giao quyền sở hữu, hoàn thành dịch vụ để lập hóa đơn đúng quy định.
6. Phạt rất nặng hành vi không lập hóa đơn khi bán hàng, cung cấp dịch vụ
Không lập hóa đơn – vốn là vi phạm phổ biến – nay bị xử phạt nghiêm khắc hơn nhiều.
Mức phạt có thể lên đến 80 triệu đồng đối với trường hợp không lập hóa đơn với số lượng lớn. Đây là thông điệp rõ ràng cho thấy cơ quan quản lý đang:
- Siết chặt kiểm soát doanh thu thực tế
- Đẩy mạnh đối chiếu dữ liệu hóa đơn điện tử
- Giảm tình trạng thất thu thuế trong nền kinh tế
Đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, việc không lập hóa đơn “cho tiện” có thể trở thành rủi ro tài chính rất lớn từ năm 2026.
7. Quy định rõ nguyên tắc áp dụng xử phạt theo thời điểm vi phạm
Quy định mới cũng làm rõ vấn đề chuyển tiếp trong xử phạt:
- Hành vi vi phạm xảy ra trước 16/01/2026: áp dụng quy định cũ
- Hành vi xảy ra trước nhưng bị phát hiện sau 16/01/2026: có thể áp dụng quy định mới
Điều này khiến doanh nghiệp cần chủ động rà soát các sai sót cũ, tránh để đến khi bị thanh tra, kiểm tra mới phát hiện và phải chịu mức phạt cao hơn.
Kết luận: Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì từ bây giờ?
Để hạn chế rủi ro khi các quy định mới có hiệu lực, doanh nghiệp nên:
- Rà soát toàn bộ quy trình lập – quản lý hóa đơn
- Chuẩn hóa dữ liệu kế toán, thông tin tài chính, tài khoản ngân hàng
- Đào tạo lại nhân sự kế toán về thời điểm lập hóa đơn và nghĩa vụ cung cấp thông tin
- Kiểm tra kỹ các hợp đồng ủy quyền, dịch vụ kế toán – thuế
- Chủ động xử lý các sai sót cũ trước thời điểm 16/01/2026
Bluecom - Đơn vị cung cấp dịch vụ đại lý thuế hàng đầu
CÔNG TY CỔ PHẦN ỨNG DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ BLUECOM VIỆT NAM
VPGD: P810 Tòa Trung Rice City Linh Đàm, P Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
Trụ sở: Số 01, ngõ 117 Đặng Tiến Đông, P Trung Liệt, Đống Đa, Hà Nội
Hotline: 024.39936229 - 84973282186
Email: dailythuebluecom@gmail.com