Cơ chế khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân đối với lao động thời vụ, cộng tác viên và người có thu nhập vãng lai đang được nhiều chuyên gia đề xuất xem xét bãi bỏ. Theo các chuyên gia, quy định hiện hành không chỉ tạo ra nhiều thủ tục hành chính mà còn khiến không ít người có thu nhập thấp bị tạm giữ tiền thuế dù thực tế chưa đến mức phải nộp.

Nâng ngưỡng khấu trừ nhưng vẫn còn nhiều bất cập

Trong dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân mới trình Chính phủ, Bộ Tài chính đề xuất nâng mức thu nhập phải khấu trừ thuế 10% từ 2 triệu đồng lên 5 triệu đồng cho mỗi lần chi trả đối với người lao động không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng dưới 3 tháng.

Theo đề xuất, những khoản chi trả từ 5 triệu đồng/lần trở lên sẽ phải tạm khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân trước khi thanh toán cho người lao động. Đối với khoản thu nhập dưới mức này, việc khấu trừ chỉ thực hiện khi cá nhân có yêu cầu.

Mặc dù việc nâng ngưỡng được đánh giá là tích cực hơn so với quy định hiện hành, nhiều chuyên gia cho rằng đây mới chỉ là giải pháp tình thế. Vấn đề cốt lõi nằm ở cơ chế khấu trừ cố định 10% đối với thu nhập vãng lai, vốn tồn tại nhiều bất hợp lý trong quá trình áp dụng.

Người thu nhập thấp vẫn có thể bị giữ lại tiền thuế

Theo các chuyên gia thuế, hiện nay có sự khác biệt khá lớn trong cách tính thuế giữa người lao động ký hợp đồng dài hạn và lao động thời vụ.

Đối với người ký hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên, thuế thu nhập cá nhân được tính theo biểu thuế lũy tiến từng phần, có xét đến mức giảm trừ gia cảnh và các khoản giảm trừ hợp pháp khác. Trong khi đó, lao động thời vụ hoặc cộng tác viên lại bị khấu trừ ngay 10% trên tổng số tiền nhận được, bất kể mức thu nhập thực tế có thuộc diện phải nộp thuế hay không.

Thực tế cho thấy nhiều trường hợp người lao động chỉ nhận vài triệu đồng cho một công việc ngắn hạn nhưng vẫn bị giữ lại một phần thu nhập để nộp thuế tạm thời. Sau đó, nếu tổng thu nhập cả năm không vượt ngưỡng chịu thuế, họ phải thực hiện thủ tục quyết toán để được hoàn lại khoản tiền đã bị khấu trừ.

Ví dụ, một người lao động thời vụ nhận 5 triệu đồng cho một lần làm việc có thể bị khấu trừ ngay 500.000 đồng. Tuy nhiên, sau khi tính các khoản giảm trừ theo quy định, số thu nhập này có thể chưa đến mức phát sinh nghĩa vụ thuế. Điều này khiến người lao động phải chờ hoàn thuế hoặc chấp nhận bỏ qua khoản tiền đáng lẽ thuộc về mình.

Đề xuất áp dụng thống nhất biểu thuế lũy tiến

Nhiều chuyên gia cho rằng giải pháp hợp lý hơn là bãi bỏ cơ chế khấu trừ cố định 10% và áp dụng thống nhất biểu thuế lũy tiến đối với mọi khoản thu nhập từ tiền lương, tiền công.

Nếu thực hiện theo hướng này, việc tính thuế sẽ phản ánh chính xác hơn khả năng đóng góp của từng cá nhân. Người có thu nhập thấp sẽ không còn bị tạm giữ tiền thuế không cần thiết, trong khi người có thu nhập cao vẫn thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng sẽ giảm được nhiều thủ tục hành chính. Hiện nay, các đơn vị chi trả thu nhập phải phân loại từng nhóm lao động để áp dụng phương pháp tính thuế khác nhau. Việc thống nhất cách tính sẽ giúp đơn giản hóa quy trình kế toán, kê khai và quyết toán thuế.

Một lợi ích khác là có thể loại bỏ các biểu mẫu cam kết hiện hành dành cho cá nhân có thu nhập chưa đến mức phải nộp thuế. Điều này giúp tiết kiệm thời gian cho cả doanh nghiệp, người lao động và cơ quan quản lý thuế.

Tránh tình trạng khấu trừ cả khoản được miễn thuế

Một bất cập khác được các chuyên gia chỉ ra là mức khấu trừ 10% hiện được tính trên tổng số tiền chi trả, bao gồm cả những khoản thu nhập vốn thuộc diện miễn thuế theo quy định.

Chẳng hạn, một số khoản hỗ trợ như tiền ăn giữa ca hoặc thu nhập từ làm thêm giờ trong giới hạn cho phép được miễn thuế thu nhập cá nhân. Tuy nhiên, khi áp dụng cơ chế khấu trừ 10%, những khoản này vẫn có thể bị tạm khấu trừ trước khi người lao động nhận tiền.

Điều này vô tình làm giảm thu nhập thực nhận của người lao động và tạo thêm các thủ tục hoàn thuế phát sinh về sau.

Giảm áp lực hoàn thuế cho cơ quan quản lý

Theo đánh giá của giới chuyên môn, nếu bỏ cơ chế khấu trừ 10%, số lượng hồ sơ hoàn thuế hằng năm có thể giảm đáng kể.

Hiện nay, nhiều cá nhân phải thực hiện quyết toán chỉ để nhận lại khoản thuế đã bị khấu trừ trước đó. Việc này không chỉ tốn thời gian của người nộp thuế mà còn tạo áp lực lớn cho cơ quan thuế trong khâu tiếp nhận, xử lý và hoàn trả tiền thuế.

Trong bối cảnh ngành thuế đang đẩy mạnh chuyển đổi số và hướng tới quản lý thuế hiện đại, việc xây dựng một cơ chế tính thuế đơn giản, minh bạch và công bằng hơn được xem là yêu cầu cần thiết.

Các chuyên gia cho rằng thay vì duy trì hình thức khấu trừ cứng 10%, cơ quan quản lý nên nghiên cứu các giải pháp dựa trên dữ liệu thu nhập thực tế để xác định chính xác nghĩa vụ thuế của từng cá nhân. Điều này vừa bảo đảm nguồn thu ngân sách, vừa hạn chế những bất cập mà người lao động đang gặp phải.

Nếu được xem xét và áp dụng trong thời gian tới, đề xuất bãi bỏ khấu trừ thuế 10% đối với lao động thời vụ có thể trở thành bước cải cách quan trọng, góp phần tạo ra môi trường thuế công bằng, minh bạch và thuận lợi hơn cho cả người lao động lẫn doanh nghiệp.

Bluecom - Đơn vị cung cấp dịch vụ đại lý thuế hàng đầu

CÔNG TY CỔ PHẦN ỨNG DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ BLUECOM VIỆT NAM

VPGD: P810 Tòa Trung Rice City Linh Đàm, P Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội

Trụ sở: Số 01, ngõ 117 Đặng Tiến Đông, P Trung Liệt, Đống Đa, Hà Nội

Hotline: 024.39936229 - 0973282186

Email: dailythuebluecom@gmail.com