Từ năm 2026, việc xác định doanh thu tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với hộ và cá nhân kinh doanh được quy định rõ ràng hơn nhằm đảm bảo tính minh bạch và sát thực tế. Theo đó, doanh thu tính thuế là toàn bộ số tiền phát sinh từ hoạt động bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ trong kỳ tính thuế, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa. Điều này có nghĩa là chỉ cần giao dịch phát sinh, dù khách hàng chưa thanh toán, vẫn phải ghi nhận vào doanh thu để tính thuế.
Không chỉ dừng lại ở giá bán, doanh thu còn bao gồm cả các khoản thu bổ sung như phụ thu, phí dịch vụ hoặc các khoản chênh lệch ngoài giá niêm yết. Đây là điểm quan trọng mà nhiều hộ kinh doanh thường bỏ sót trong quá trình kê khai.
Các khoản được tính vào doanh thu
Theo quy định mới, doanh thu tính thuế không chỉ bao gồm hoạt động bán hàng hóa và cung cấp dịch vụ chính mà còn mở rộng sang nhiều khoản thu liên quan. Chẳng hạn, các khoản hoa hồng môi giới, thu nhập từ hợp tác kinh doanh, tiền thưởng từ nhà cung cấp hoặc các khoản hỗ trợ bán hàng đều phải được tính vào doanh thu chịu thuế.
Trong bối cảnh kinh doanh hiện đại, doanh thu từ các kênh online như bán hàng qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội hoặc livestream cũng được quản lý chặt chẽ. Toàn bộ dòng tiền phát sinh từ các hoạt động này đều phải kê khai đầy đủ, không phân biệt hình thức nhận tiền.
Các khoản không tính vào doanh thu tính thuế
Bên cạnh các khoản phải tính thuế, pháp luật cũng cho phép loại trừ một số khoản không mang bản chất doanh thu. Những khoản như thu hộ, chi hộ cho bên thứ ba nếu có chứng từ rõ ràng, hoặc các khoản bồi thường không liên quan đến hoạt động kinh doanh, có thể không tính vào doanh thu chịu thuế.
Tuy nhiên, điều kiện quan trọng là người kinh doanh phải chứng minh được tính chất của các khoản này bằng hồ sơ, chứng từ hợp lệ. Nếu không đủ căn cứ, cơ quan thuế có thể vẫn đưa vào doanh thu để tính thuế.
Ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế từ năm 2026
Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên 500 triệu đồng mỗi năm. Điều này đồng nghĩa với việc nếu tổng doanh thu của hộ kinh doanh không vượt quá mức này thì sẽ không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế TNCN.
Trong trường hợp doanh thu vượt ngưỡng, phần vượt sẽ trở thành căn cứ để tính thuế theo quy định. Chính sách này giúp giảm đáng kể gánh nặng thuế cho các hộ kinh doanh nhỏ và siêu nhỏ, đồng thời vẫn đảm bảo quản lý đối với các hoạt động kinh doanh có quy mô lớn hơn.
Phương pháp tính thuế theo doanh thu
Với phương pháp tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, toàn bộ doanh thu phát sinh sẽ được dùng làm căn cứ tính thuế mà không được trừ chi phí. Số thuế phải nộp được xác định bằng cách nhân doanh thu với tỷ lệ thuế tương ứng theo từng lĩnh vực kinh doanh.
Phương pháp này có ưu điểm là đơn giản, dễ áp dụng, phù hợp với các hộ kinh doanh nhỏ hoặc không có điều kiện theo dõi chi phí đầy đủ. Tuy nhiên, trong trường hợp chi phí kinh doanh cao, phương pháp này có thể khiến số thuế phải nộp cao hơn so với thực tế lợi nhuận.
Phương pháp tính theo thu nhập tính thuế
Khác với phương pháp trên, cách tính theo thu nhập cho phép người kinh doanh được trừ các chi phí hợp lý trước khi tính thuế. Theo đó, thu nhập tính thuế được xác định bằng doanh thu trừ đi các chi phí liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh như nguyên vật liệu, nhân công, thuê mặt bằng hoặc chi phí vận hành.
Sau khi xác định được thu nhập, người kinh doanh sẽ áp dụng thuế suất để tính số thuế phải nộp. Phương pháp này phản ánh chính xác hơn hiệu quả kinh doanh thực tế nhưng đòi hỏi phải có hệ thống sổ sách và chứng từ đầy đủ.
Lưu ý khi xác định doanh thu tính thuế
Trong thực tế, việc xác định doanh thu cần đảm bảo tính đầy đủ và trung thực. Cơ quan thuế hiện nay có nhiều công cụ kiểm soát như dữ liệu từ ngân hàng, sàn thương mại điện tử và hệ thống hóa đơn điện tử. Vì vậy, nếu kê khai thiếu doanh thu, người kinh doanh có thể bị truy thu thuế và xử phạt.
Đối với những trường hợp kinh doanh nhiều lĩnh vực hoặc nhiều kênh bán hàng, toàn bộ doanh thu phải được cộng gộp để xác định chính xác mức doanh thu tính thuế. Ngoài ra, nếu đã lựa chọn phương pháp tính thuế theo thu nhập thì cần duy trì ổn định trong một khoảng thời gian nhất định, tránh thay đổi liên tục.
Ví dụ minh họa
Giả sử một hộ kinh doanh có tổng doanh thu trong năm là 800 triệu đồng. Sau khi trừ ngưỡng miễn thuế 500 triệu đồng, phần doanh thu còn lại là 300 triệu đồng sẽ được sử dụng để tính thuế. Nếu áp dụng phương pháp tính theo tỷ lệ, số thuế phải nộp sẽ được xác định bằng cách nhân phần doanh thu này với tỷ lệ thuế tương ứng.
Trong trường hợp áp dụng phương pháp tính theo thu nhập, nếu hộ kinh doanh có chi phí lớn thì phần thu nhập chịu thuế sẽ giảm, từ đó số thuế phải nộp cũng thấp hơn. Điều này cho thấy việc lựa chọn phương pháp tính thuế phù hợp có ảnh hưởng đáng kể đến nghĩa vụ thuế.
Có thể thấy, quy định về doanh thu tính thuế TNCN theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP đã rõ ràng và chặt chẽ hơn, đặc biệt trong bối cảnh kinh doanh đa kênh ngày càng phổ biến. Doanh thu không chỉ là tiền bán hàng mà còn bao gồm nhiều khoản thu liên quan, đồng thời yêu cầu kê khai đầy đủ và minh bạch.
Việc nâng ngưỡng miễn thuế lên 500 triệu đồng là một thay đổi tích cực, hỗ trợ đáng kể cho hộ kinh doanh nhỏ. Tuy nhiên, để tận dụng được lợi ích này và hạn chế rủi ro, người kinh doanh cần nắm vững quy định, lựa chọn phương pháp tính thuế phù hợp và thực hiện kê khai chính xác ngay từ đầu.
Bluecom - Đơn vị cung cấp dịch vụ đại lý thuế hàng đầu
CÔNG TY CỔ PHẦN ỨNG DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ BLUECOM VIỆT NAM
VPGD: P810 Tòa Trung Rice City Linh Đàm, P Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
Trụ sở: Số 01, ngõ 117 Đặng Tiến Đông, P Trung Liệt, Đống Đa, Hà Nội
Hotline: 024.39936229 - 0973282186
Email: dailythuebluecom@gmail.com