Trong giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ về quản lý thuế – đặc biệt với lộ trình xóa bỏ thuế khoán, mở rộng hóa đơn điện tử và tăng cường kết nối dữ liệu, nhiều hộ kinh doanh, cá nhân và doanh nghiệp nhỏ bắt đầu đối mặt với rủi ro mới: bỏ sót thu nhập khi kê khai thuế.
Không ít trường hợp cho rằng “không cố tình trốn thuế”, nhưng vẫn bị truy thu, xử phạt do chưa nhận diện đúng các khoản thu nhập phải kê khai theo quy định mới. Vậy đâu là những khoản thu nhập dễ bị bỏ sót nhất? Ai là đối tượng thường gặp rủi ro? Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp và phân tích chi tiết.
1. Thu nhập từ hoạt động bán hàng online, thương mại điện tử
Đây là nguồn thu nhập bị bỏ sót phổ biến nhất hiện nay.
Nhiều cá nhân, hộ kinh doanh bán hàng qua:
- Facebook, Zalo, TikTok
- Sàn thương mại điện tử (Shopee, Lazada, Tiki…)
- Livestream, cộng tác viên bán hàng
thường chỉ kê khai một phần doanh thu hoặc cho rằng:
- Tiền khách chuyển khoản cá nhân không phải doanh thu
- Doanh thu nhỏ lẻ, không cần kê khai
- Sàn đã khấu trừ thuế thì không cần kê khai thêm
👉 Theo quy định mới, cơ quan thuế đối chiếu trực tiếp dữ liệu từ ngân hàng, sàn TMĐT, đơn vị trung gian thanh toán, nên:
- Mọi khoản tiền bán hàng phát sinh đều có thể bị truy vết
- Doanh thu không phân biệt tiền mặt hay chuyển khoản
- Phần doanh thu chưa kê khai vẫn bị truy thu thuế và xử phạt
2. Thu nhập chuyển khoản cá nhân có tính chất kinh doanh
Một “vùng xám” rất dễ gây rủi ro là tài khoản ngân hàng cá nhân.
Nhiều hộ kinh doanh:
- Không mở tài khoản riêng cho hoạt động kinh doanh
- Dùng tài khoản cá nhân để nhận tiền bán hàng
- Lẫn lộn giữa tiền sinh hoạt và tiền kinh doanh
Theo quy định quản lý thuế mới:
- Khoản tiền có tính chất thường xuyên, lặp lại, gắn với hoạt động bán hàng/dịch vụ có thể bị xác định là doanh thu chịu thuế
- Việc “không xuất hóa đơn” không đồng nghĩa với không phải kê khai
👉 Đây là nguyên nhân khiến nhiều cá nhân bất ngờ khi bị ấn định doanh thu và truy thu thuế nhiều năm.
3. Thu nhập từ cho thuê tài sản nhưng không lập hợp đồng đầy đủ
Thu nhập từ:
- Cho thuê nhà, mặt bằng
- Cho thuê kho, bãi, ki-ốt
- Cho thuê máy móc, thiết bị
rất dễ bị bỏ sót do:
- Hợp đồng viết tay, không công chứng
- Thu tiền mặt
- Cho thuê ngắn hạn, theo tháng
Luật mới tăng cường:
- Kết nối dữ liệu điện, nước, cư trú
- Rà soát giao dịch dân sự, phản ánh từ người thuê
👉 Dù không đăng ký kinh doanh, cá nhân vẫn phải:
- Kê khai thuế GTGT, TNCN (nếu vượt ngưỡng)
- Xuất hóa đơn điện tử theo yêu cầu
4. Thu nhập từ dịch vụ tự do, làm thêm, hợp đồng ngắn hạn
Rất nhiều cá nhân có thu nhập từ:
- Thiết kế, marketing, IT, viết nội dung
- Dạy học, tư vấn, đào tạo
- Nhận việc theo dự án, khoán gọn
Những khoản thu nhập này thường:
- Không ký hợp đồng dài hạn
- Nhận tiền theo từng lần
- Không được khấu trừ thuế tại nguồn
👉 Theo quy định:
- Mọi khoản thu nhập từ cung cấp dịch vụ đều là thu nhập chịu thuế
- Cá nhân phải tự kê khai và quyết toán, kể cả khi bên thuê không khấu trừ
5. Thu nhập từ hoa hồng, môi giới, tiếp thị liên kết
Các khoản:
- Hoa hồng bán bảo hiểm
- Hoa hồng môi giới bất động sản
- Thu nhập tiếp thị liên kết (affiliate)
- Hoa hồng giới thiệu dịch vụ
rất dễ bị hiểu nhầm là “thu nhập phụ”.
Tuy nhiên:
- Đây là thu nhập chịu thuế TNCN
- Trường hợp không bị khấu trừ tại nguồn, cá nhân phải tự kê khai
👉 Khi dữ liệu chi trả của doanh nghiệp được kết nối với cơ quan thuế, việc bỏ sót sẽ bị phát hiện rất nhanh.
6. Thu nhập phát sinh ngoài ngành nghề đã đăng ký
Nhiều hộ kinh doanh:
- Chỉ kê khai doanh thu chính
- Bỏ sót các khoản phát sinh ngoài ngành nghề đăng ký
Ví dụ:
- Quán ăn bán thêm đồ mang về
- Cửa hàng bán thêm hàng online
- Dịch vụ chính kèm bán sản phẩm phụ
Theo luật mới:
- Không phân biệt doanh thu chính hay phụ
- Mọi khoản thu liên quan đến hoạt động kinh doanh đều phải kê khai
7. Thu nhập nhận bằng hiện vật hoặc bù trừ công nợ
Một điểm mới thường bị bỏ quên:
- Thanh toán bằng hàng hóa
- Bù trừ công nợ
- Đổi dịch vụ lấy dịch vụ
👉 Theo quy định:
- Thu nhập không chỉ tính bằng tiền
- Giá trị hiện vật vẫn phải quy đổi để kê khai thuế
8. Hệ quả khi bỏ sót thu nhập trong bối cảnh luật mới
Khi bị xác định bỏ sót kê khai, người nộp thuế có thể đối mặt với:
- Truy thu thuế nhiều năm
- Tiền chậm nộp
- Xử phạt vi phạm hành chính
- Nguy cơ bị ấn định doanh thu
Đặc biệt, việc không còn áp dụng thuế khoán khiến rủi ro càng cao nếu không kiểm soát chặt doanh thu thực tế.
9. Giải pháp hạn chế rủi ro cho hộ kinh doanh, cá nhân
Để tránh bị “bỏ sót kê khai” khi áp dụng luật mới, người nộp thuế nên:
- Tách bạch tài khoản cá nhân và kinh doanh
- Theo dõi doanh thu thực tế hằng tháng
- Chủ động xuất hóa đơn khi phát sinh nghĩa vụ
- Tư vấn sớm với đơn vị chuyên môn về thuế
Luật thuế mới không chỉ thay đổi cách thu thuế, mà còn thay đổi cách cơ quan thuế nhìn nhận và kiểm soát thu nhập. Những khoản thu nhập từng bị xem là “nhỏ”, “phụ” hoặc “khó kiểm soát” nay đều có thể trở thành căn cứ truy thu.
👉 Chủ động kê khai đúng – đủ – kịp thời không chỉ giúp tránh rủi ro pháp lý, mà còn là nền tảng để hộ kinh doanh và cá nhân hoạt động minh bạch, bền vững trong giai đoạn mới.
Bluecom - Đơn vị cung cấp dịch vụ đại lý thuế hàng đầu
CÔNG TY CỔ PHẦN ỨNG DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ BLUECOM VIỆT NAM
VPGD: P810 Tòa Trung Rice City Linh Đàm, P Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
Trụ sở: Số 01, ngõ 117 Đặng Tiến Đông, P Trung Liệt, Đống Đa, Hà Nội
Hotline: 024.39936229 - 84973282186
Email: dailythuebluecom@gmail.com