Năm 2026 sẽ đánh dấu một giai đoạn chuyển đổi quan trọng trong hệ thống thuế và kế toán tại Việt Nam. Hàng loạt chính sách mới được ban hành nhằm đảm bảo sự minh bạch, thống nhất và phù hợp với thực tế phát triển kinh tế – xã hội. Các thay đổi này không chỉ tác động đến hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh mà còn ảnh hưởng mạnh tới doanh nghiệp và người lao động. Bài viết dưới đây tổng hợp đầy đủ các nội dung nổi bật mà người nộp thuế và kế toán cần nắm rõ để chuẩn bị cho giai đoạn mới.
1. Bãi bỏ thuế khoán đối với hộ và cá nhân kinh doanh - Chuyển hoàn toàn sang kê khai
Từ ngày 01/01/2026, phương pháp tính thuế khoán – vốn tồn tại nhiều năm – sẽ chính thức chấm dứt. Thay vào đó, toàn bộ hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh phải thực hiện kê khai thuế theo doanh thu và thu nhập thực tế. Việc bỏ thuế khoán là bước tiến quan trọng nhằm giảm sự chủ quan trong việc xác định doanh thu khoán, đồng thời hạn chế sai lệch giữa thực tế kinh doanh và mức thuế phải nộp.
Việc kê khai sẽ thực hiện theo quý hoặc theo năm, tùy vào quy mô doanh thu. Hộ kinh doanh sẽ phải sử dụng hóa đơn điện tử thống nhất, đảm bảo số liệu minh bạch hơn. Chính sách này dự kiến sẽ tăng tính công bằng giữa các hộ cùng lĩnh vực kinh doanh, đồng thời giảm thất thu thuế cho Nhà nước.
Đối với kế toán và hộ kinh doanh, sự thay đổi này đòi hỏi phải chuẩn bị:
-
Ghi chép doanh thu đầy đủ bằng hóa đơn, chứng từ.
-
Lưu trữ dữ liệu bán hàng để phục vụ kê khai.
-
Hiểu rõ phương pháp tính thuế theo doanh thu thực.
2. Điều chỉnh ngưỡng doanh thu và phân loại nhóm kinh doanh
Song song với việc bỏ thuế khoán, hệ thống phân loại mức doanh thu của hộ kinh doanh cũng được cập nhật nhằm xác định rõ nghĩa vụ thuế.
• Nhóm doanh thu đến 200 triệu đồng/năm
Không phát sinh thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Nhóm này được xem là kinh doanh nhỏ lẻ, mang tính tự phát hoặc thời vụ, do đó không phải nộp thuế nhưng vẫn phải kê khai định kỳ 2 lần/năm.
• Nhóm doanh thu từ 200 triệu đến 3 tỷ đồng/năm
Hộ kinh doanh thuộc nhóm này sẽ nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu. Tỷ lệ thuế tùy theo ngành nghề như dịch vụ, thương mại, sản xuất… Theo đó, người nộp thuế phải thực hiện kê khai theo quý hoặc theo tháng tùy thực tế hoạt động.
• Nhóm doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm
Được xếp tương đương doanh nghiệp nhỏ và phải kê khai thuế như doanh nghiệp, bao gồm thuế GTGT, TNCN hoặc TNDN và các nghĩa vụ liên quan khác. Việc kê khai theo tháng hoặc quý tùy theo quy mô.
Phân nhóm này giúp việc quản lý được rõ ràng, minh bạch và tránh tình trạng bình đẳng giả tạo giữa hộ kinh doanh quy mô lớn và quy mô nhỏ.
3. Tăng mạnh mức giảm trừ gia cảnh trong thuế TNCN
Một điểm thay đổi rất quan trọng có hiệu lực từ 01/01/2026 là tăng mức giảm trừ gia cảnh cho thuế thu nhập cá nhân. Đây được xem là chính sách hỗ trợ thiết thực cho người lao động trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.
-
Giảm trừ cho bản thân người nộp thuế: tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng.
-
Giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: tăng lên 6,2 triệu đồng/tháng.
So với mức hiện hành, đây là mức điều chỉnh khá lớn. Ví dụ, một người lao động có thu nhập ổn định và đang nuôi 2 con nhỏ sẽ được giảm trừ lên đến 27,9 triệu đồng mỗi tháng, giúp giảm đáng kể nghĩa vụ thuế.
Chính sách này mang lại nhiều lợi ích:
- Giảm áp lực thuế cho người có thu nhập trung bình.
- Hỗ trợ người lao động có nhiều người phụ thuộc.
- Tạo điều kiện tiêu dùng và tích lũy tốt hơn.
4. Điều chỉnh thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu và một số sản phẩm liên quan
Trong năm 2026, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu sẽ được điều chỉnh theo lộ trình mới. Việc điều chỉnh này nhằm:
- Ổn định thị trường xăng dầu.
- Hạn chế tác động tiêu cực tới giá bán lẻ.
- Tăng hiệu quả quản lý và đảm bảo mục tiêu môi trường.
Mức thuế có thể thay đổi tùy theo diễn biến kinh tế, giá dầu thô thế giới và chính sách bình ổn giá trong nước. Doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, vận tải và sản xuất tiêu thụ nhiều nhiên liệu cần theo dõi sát để hoạch định chi phí.
5. Áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp mới từ 01/01/2026
Từ năm 2026, doanh nghiệp sẽ áp dụng chế độ kế toán theo thông tư mới, thay thế các quy định hiện hành. Điểm đáng chú ý của chế độ kế toán mới gồm:
- Cập nhật hệ thống tài khoản kế toán theo chuẩn mới.
- Thay đổi hoặc bổ sung mẫu chứng từ kế toán.
- Quy định lại mẫu sổ sách và phương pháp ghi nhận.
- Chuẩn hóa báo cáo tài chính theo hướng tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
Việc thay đổi này nhằm tạo sự phù hợp với hệ thống thuế – kế toán hiện đại, cải thiện chất lượng báo cáo tài chính và gia tăng tính minh bạch cho doanh nghiệp.
Doanh nghiệp cần:
- Rà soát phần mềm kế toán đang dùng.
- Cập nhật biểu mẫu và quy trình ghi nhận.
- Đào tạo lại bộ phận kế toán.
6. Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa về chi phí đào tạo
Một điểm tích cực trong hệ thống thuế mới là Nhà nước khuyến khích đào tạo nhân lực. Theo đó, chi phí đào tạo và đào tạo lại nhân sự khi doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp.
Điều này giúp doanh nghiệp:
- Giảm gánh nặng chi phí.
- Tăng chất lượng nguồn nhân lực.
- Dễ dàng đáp ứng yêu cầu sản xuất – kinh doanh mới.
7. Một số thay đổi bổ trợ khác
Ngoài các nội dung chính ở trên, từ năm 2026 còn nhiều điều chỉnh liên quan:
- Một số loại thuế, phí và lệ phí được xem xét giảm hoặc bỏ hẳn.
- Quy định về hóa đơn chứng từ tiếp tục được siết chặt.
- Công tác quản lý thuế qua dữ liệu điện tử tăng cường mạnh mẽ.
- Hoàn thiện quy trình thanh tra – kiểm tra thuế theo hướng rủi ro.
Những thay đổi này giúp giảm thất thu ngân sách, tăng tính minh bạch và tạo môi trường kinh doanh lành mạnh.
Kết luận
Các chính sách thuế và kế toán mới áp dụng từ ngày 01/01/2026 mang tính bước ngoặt. Việc bỏ thuế khoán, tăng giảm trừ gia cảnh, áp dụng chế độ kế toán mới, cùng với phân nhóm doanh thu hộ kinh doanh sẽ tác động trực tiếp đến hàng triệu người nộp thuế.
Để tránh sai sót và tận dụng tối đa quyền lợi, các tổ chức – cá nhân cần:
- Theo dõi sát các quy định hướng dẫn chi tiết.
- Điều chỉnh quy trình kế toán, kê khai.
- Chủ động sử dụng hóa đơn điện tử và phần mềm quản lý.
Đây là thời điểm quan trọng để doanh nghiệp và hộ kinh doanh chuẩn bị chuyển đổi, đảm bảo hoạt động ổn định khi bước sang giai đoạn mới.
Bluecom - Đơn vị cung cấp dịch vụ đại lý thuế hàng đầu
CÔNG TY CỔ PHẦN ỨNG DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ BLUECOM VIỆT NAM
VPGD: P810 Tòa Trung Rice City Linh Đàm, P Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
Trụ sở: Số 01, ngõ 117 Đặng Tiến Đông, P Trung Liệt, Đống Đa, Hà Nội
Hotline: 024.39936229 - 84973282186
Email: dailythuebluecom@gmail.com