Doanh nghiệp dễ bị truy thu thuế vì những sai sót nào? Cùng tìm hiểu các lỗi phổ biến trong kê khai, hạch toán, hóa đơn và chi phí để chủ động phòng tránh rủi ro khi quyết toán thuế năm 2026.
5 sai lầm phổ biến khiến doanh nghiệp dễ bị truy thu thuế năm 2026
Truy thu thuế là một trong những rủi ro mà bất kỳ doanh nghiệp nào cũng có thể gặp phải nếu không tuân thủ đầy đủ quy định về kế toán và thuế. Trong quá trình thanh tra, kiểm tra, cơ quan thuế thường phát hiện nhiều sai sót liên quan đến hóa đơn, chứng từ, kê khai doanh thu hoặc xác định chi phí được trừ. Những lỗi này không chỉ khiến doanh nghiệp phải nộp bổ sung số thuế còn thiếu mà còn có thể phát sinh tiền chậm nộp và các khoản xử phạt hành chính.
Dưới đây là những sai lầm phổ biến doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý để hạn chế nguy cơ bị truy thu thuế.
1. Kê khai doanh thu không đầy đủ
Một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến truy thu thuế là doanh nghiệp ghi nhận doanh thu chưa đầy đủ hoặc không đúng thời điểm theo quy định.
Một số trường hợp thường gặp gồm:
- Không xuất hóa đơn khi bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ.
- Ghi nhận thiếu doanh thu phát sinh.
- Chậm lập hóa đơn dẫn đến sai kỳ kê khai thuế.
- Hạch toán doanh thu không đúng với thực tế giao dịch.
Khi đối chiếu dữ liệu từ hóa đơn điện tử, tài khoản ngân hàng, chứng từ thanh toán và các nguồn dữ liệu khác, cơ quan thuế hoàn toàn có thể xác định phần doanh thu chưa kê khai. Khi đó doanh nghiệp sẽ phải nộp bổ sung các khoản thuế liên quan như thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp, đồng thời chịu tiền chậm nộp theo quy định.
2. Hạch toán chi phí không đủ điều kiện được trừ
Không phải mọi khoản chi của doanh nghiệp đều được tính vào chi phí hợp lý khi xác định thu nhập chịu thuế.
Nhiều doanh nghiệp vẫn mắc các lỗi như:
- Thiếu hóa đơn, chứng từ hợp lệ.
- Thanh toán tiền mặt đối với khoản chi bắt buộc phải thanh toán không dùng tiền mặt.
- Không có hợp đồng, biên bản nghiệm thu hoặc hồ sơ chứng minh chi phí.
- Ghi nhận các khoản chi không phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh.
Khi quyết toán thuế, các khoản chi không đáp ứng điều kiện sẽ bị loại khỏi chi phí được trừ. Điều này làm tăng thu nhập chịu thuế và kéo theo số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tăng lên đáng kể.
3. Sử dụng hóa đơn không đúng quy định
Hóa đơn điện tử là nội dung được cơ quan thuế kiểm tra rất chặt chẽ trong những năm gần đây.
Các lỗi phổ biến bao gồm:
- Lập hóa đơn sai thời điểm.
- Xuất sai thông tin người mua hoặc giá trị hàng hóa.
- Không điều chỉnh hóa đơn khi phát hiện sai sót.
- Sử dụng hóa đơn của doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro.
- Không lưu trữ hóa đơn đúng quy định.
Ngoài nguy cơ bị xử phạt hành chính, những sai sót này còn ảnh hưởng đến việc khấu trừ thuế giá trị gia tăng và xác định chi phí hợp lệ của doanh nghiệp.
4. Kê khai thuế sai hoặc nộp hồ sơ không đúng thời hạn
Việc kê khai thiếu chỉ tiêu, khai sai số liệu hoặc nộp tờ khai quá hạn đều có thể dẫn đến rủi ro về thuế.
Một số lỗi thường gặp gồm:
- Khai sai thuế GTGT đầu vào hoặc đầu ra.
- Sai thuế suất áp dụng.
- Khai thiếu thu nhập chịu thuế.
- Không kê khai điều chỉnh khi phát hiện sai sót.
- Chậm nộp hồ sơ khai thuế hoặc quyết toán thuế.
Doanh nghiệp nên thường xuyên rà soát hồ sơ trước khi nộp để hạn chế các sai sót không đáng có.
5. Quản lý chứng từ, sổ sách kế toán chưa chặt chẽ
Hồ sơ kế toán là căn cứ quan trọng để chứng minh tính hợp pháp của các khoản doanh thu và chi phí.
Nếu doanh nghiệp không lưu giữ đầy đủ:
- Hợp đồng kinh tế.
- Phiếu thu, phiếu chi.
- Biên bản nghiệm thu.
- Hồ sơ thanh toán.
- Chứng từ ngân hàng.
- Hồ sơ lao động và bảng lương.
thì khi cơ quan thuế kiểm tra, nhiều khoản chi phí có thể không được chấp nhận dù thực tế đã phát sinh.
Việc lưu trữ hồ sơ khoa học, đầy đủ và đúng thời hạn sẽ giúp doanh nghiệp giảm đáng kể rủi ro trong quá trình thanh tra, kiểm tra thuế.
Doanh nghiệp cần làm gì để hạn chế nguy cơ bị truy thu thuế?
Để hạn chế các khoản truy thu và xử phạt, doanh nghiệp nên chủ động xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ đối với công tác kế toán và thuế. Một số giải pháp nên thực hiện gồm:
- Kê khai thuế đúng thời hạn và đúng quy định.
- Xuất hóa đơn đầy đủ, đúng thời điểm.
- Kiểm tra tính hợp lệ của hóa đơn đầu vào trước khi hạch toán.
- Lưu trữ đầy đủ chứng từ, hợp đồng và hồ sơ thanh toán.
- Thường xuyên đối chiếu doanh thu, chi phí với sổ kế toán.
- Rà soát hồ sơ thuế định kỳ trước khi cơ quan thuế thanh tra.
- Cập nhật kịp thời các quy định pháp luật mới về thuế và kế toán.
Việc thực hiện kiểm tra nội bộ định kỳ hoặc sử dụng dịch vụ tư vấn thuế chuyên nghiệp cũng là giải pháp giúp doanh nghiệp phát hiện sớm sai sót và xử lý trước khi phát sinh rủi ro.
Hạch toán khoản truy thu thuế TNDN như thế nào?
Theo hướng dẫn hiện hành và quy định áp dụng từ năm 2026, trường hợp doanh nghiệp phát hiện sai sót không trọng yếu liên quan đến thuế thu nhập doanh nghiệp của các năm trước thì khoản thuế phải nộp bổ sung được ghi nhận vào chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành của năm phát hiện sai sót.
Về nguyên tắc kế toán, doanh nghiệp ghi nhận tăng chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành và tăng nghĩa vụ thuế phải nộp tương ứng. Quy định này không có sự thay đổi đáng kể so với trước đây.
Phần lớn các trường hợp bị truy thu thuế đều bắt nguồn từ những sai sót tưởng chừng nhỏ như kê khai doanh thu chưa đầy đủ, sử dụng hóa đơn không đúng quy định hoặc lưu trữ chứng từ chưa chặt chẽ. Nếu được phát hiện sớm và khắc phục kịp thời, doanh nghiệp hoàn toàn có thể hạn chế các khoản truy thu, tiền chậm nộp và xử phạt.
Trong bối cảnh cơ quan thuế ngày càng đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu điện tử và tăng cường công tác thanh tra, việc tuân thủ đúng quy định về kế toán và thuế sẽ là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp hoạt động ổn định, minh bạch và giảm thiểu rủi ro pháp lý.
Bluecom - Đơn vị cung cấp dịch vụ đại lý thuế hàng đầu
CÔNG TY CỔ PHẦN ỨNG DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ BLUECOM VIỆT NAM
VPGD: P810 Tòa Trung Rice City Linh Đàm, P Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
Trụ sở: Số 01, ngõ 117 Đặng Tiến Đông, P Trung Liệt, Đống Đa, Hà Nội
Hotline: 024.39936229 - 0973282186
Email: dailythuebluecom@gmail.com