Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 với nhiều điểm mới đáng chú ý. Trong đó, nội dung được nhiều người lao động quan tâm là đề xuất nâng ngưỡng thu nhập vãng lai phải khấu trừ thuế thu nhập cá nhân (TNCN) 10% từ 2 triệu đồng/lần lên 5 triệu đồng/lần chi trả. 

Theo dự thảo, các khoản tiền lương, tiền công, tiền thù lao hoặc các khoản thu nhập khác trả cho cá nhân không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng dưới 3 tháng sẽ bị khấu trừ 10% thuế TNCN nếu mức chi trả từ 5 triệu đồng/lần trở lên. Quy định này cũng áp dụng đối với người lao động đã nghỉ việc nhưng vẫn phát sinh khoản chi trả thu nhập từ doanh nghiệp.

So với quy định hiện hành đang áp dụng mức 2 triệu đồng/lần, đề xuất mới được xem là bước điều chỉnh theo hướng nới lỏng hơn cho người lao động tự do, lao động thời vụ và người có thu nhập không ổn định.

Thu nhập vãng lai là gì?

Thu nhập vãng lai là khoản thu nhập phát sinh không thường xuyên, không theo hợp đồng lao động dài hạn. Đây thường là các khoản:

• Tiền cộng tác viên
• Thù lao viết bài, thiết kế, dịch thuật
• Tiền dạy thêm, đào tạo ngắn hạn
• Thu nhập làm việc thời vụ
• Tiền hoa hồng môi giới
• Thu nhập từ các công việc freelance

Hiện nay, khi cá nhân nhận khoản thu nhập từ 2 triệu đồng/lần trở lên thì đơn vị chi trả phải khấu trừ ngay 10% trước khi thanh toán. Nếu đề xuất mới được thông qua, ngưỡng này sẽ tăng lên 5 triệu đồng/lần.

Ví dụ:

• Người lao động nhận 4 triệu đồng/lần sẽ không bị khấu trừ thuế ngay.
• Người nhận 6 triệu đồng/lần sẽ bị khấu trừ 600.000 đồng trước khi nhận tiền.

Vì sao Bộ Tài chính đề xuất nâng ngưỡng lên 5 triệu đồng?

Theo đánh giá từ cơ quan quản lý, mức 2 triệu đồng/lần đã tồn tại nhiều năm và không còn phù hợp với mức thu nhập hiện nay. Chi phí sinh hoạt, tiền lương và mặt bằng thu nhập đều đã tăng đáng kể nên việc giữ ngưỡng cũ khiến nhiều lao động thu nhập thấp vẫn bị khấu trừ thuế tạm thời.

Việc nâng ngưỡng lên 5 triệu đồng/lần được kỳ vọng sẽ:

• Giảm số lượng cá nhân bị khấu trừ thuế
• Hạn chế thủ tục hoàn thuế cuối năm
• Hỗ trợ lao động tự do và lao động thời vụ
• Giảm áp lực hành chính cho doanh nghiệp chi trả thu nhập

Đây được xem là một trong những đề xuất thay đổi đáng chú ý về thuế TNCN dự kiến áp dụng từ năm 2026.

Người lao động vẫn gặp nhiều bất cập

Dù nâng ngưỡng từ 2 triệu lên 5 triệu đồng được đánh giá là tích cực, nhiều chuyên gia cho rằng quy định khấu trừ 10% theo từng lần chi trả vẫn còn nhiều bất cập.

Theo các chuyên gia thuế, phần lớn người bị ảnh hưởng là lao động tự do, người làm việc thời vụ hoặc người có thu nhập trung bình – thấp. Họ thường không có bộ phận kế toán hỗ trợ quyết toán thuế nên dễ gặp khó khăn khi thực hiện thủ tục hoàn thuế.

Trong thực tế, nhiều trường hợp tổng thu nhập cả năm chưa đến mức phải nộp thuế nhưng vẫn bị khấu trừ 10% ngay khi nhận tiền. Muốn lấy lại khoản tiền này, cá nhân phải tự quyết toán thuế vào cuối năm.

Quy trình này đòi hỏi:

• Có mã số thuế cá nhân
• Tập hợp chứng từ khấu trừ thuế
• Kê khai hồ sơ quyết toán
• Làm việc với cơ quan thuế nếu cần bổ sung giấy tờ

Điều này khiến không ít người lao động ngại thực hiện thủ tục hoàn thuế vì mất thời gian và thiếu kiến thức chuyên môn.

Người thu nhập thấp bị thiệt hơn?

Một điểm được nhiều chuyên gia nhấn mạnh là sự chưa công bằng giữa nhóm thu nhập thấp và nhóm thu nhập cao.

Đối với người thu nhập cao, mức khấu trừ 10% chỉ mang tính tạm thời. Cuối năm, họ có thể quyết toán theo biểu thuế lũy tiến và nộp thêm nếu cần.

Trong khi đó, người thu nhập thấp thường bị khấu trừ ngay nhưng lại không đủ điều kiện hoặc không đủ khả năng thực hiện hoàn thuế. Kết quả là số tiền bị giữ lại có thể trở thành khoản “nộp dư” mà người lao động không nhận lại được.

Một số chuyên gia cho rằng điều này vô tình tạo áp lực tài chính lên nhóm lao động yếu thế như:

• Lao động lớn tuổi
• Lao động phổ thông
• Người làm việc thời vụ
• Người làm nghề tự do
• Người không am hiểu về thủ tục thuế

Đề xuất nâng ngưỡng lên 10 triệu đồng/lần

Từ thực tế trên, nhiều ý kiến đề xuất cần nâng ngưỡng khấu trừ thuế cao hơn nữa thay vì chỉ dừng ở mức 5 triệu đồng/lần.

Một số chuyên gia cho rằng mức phù hợp nên là 10 triệu đồng/lần chi trả. Lý do là hiện nay mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế đã ở mức 15,5 triệu đồng/tháng, chưa kể giảm trừ người phụ thuộc.

Nếu áp dụng ngưỡng 10 triệu đồng/lần, nhiều lao động thời vụ hoặc lao động tay chân sẽ không còn bị khấu trừ thuế ngay khi nhận tiền công.

Ví dụ:

• Lao động phổ thông làm việc 10 ngày với thu nhập khoảng 4 – 5 triệu đồng sẽ không bị trừ thuế.
• Người làm freelance nhận các khoản nhỏ lẻ cũng giảm áp lực kê khai hoàn thuế.

Có nên bỏ hẳn cơ chế khấu trừ 10%?

Ngoài việc nâng ngưỡng, nhiều chuyên gia còn đề xuất bỏ hẳn cơ chế khấu trừ 10% đối với thu nhập vãng lai của cá nhân cư trú.

Theo quan điểm này, cá nhân cư trú nên được áp dụng thống nhất biểu thuế lũy tiến từng phần thay vì khấu trừ cố định 10% ngay tại nguồn.

Nếu thực hiện theo hướng này:

• Người thu nhập thấp sẽ không còn bị giữ tiền trước
• Hệ thống thuế đảm bảo công bằng hơn
• Giảm áp lực thủ tục hoàn thuế
• Hạn chế tình trạng nộp dư nhưng không hoàn

Trong khi đó, cá nhân không cư trú vẫn áp dụng mức thuế riêng theo quy định hiện hành.

Đây được xem là giải pháp dài hạn nhằm cải cách thủ tục thuế TNCN theo hướng thuận lợi hơn cho người dân.

Người lao động cần lưu ý gì?

Trong thời gian chờ quy định chính thức được ban hành, người lao động có thu nhập vãng lai cần lưu ý:

1. Kiểm tra việc khấu trừ thuế

Khi nhận thu nhập, cần xác định:

• Khoản thu nhập có thuộc diện khấu trừ không
• Đơn vị chi trả đã khấu trừ đúng quy định chưa
• Có được cấp chứng từ khấu trừ thuế hay không

2. Đăng ký mã số thuế cá nhân

Có mã số thuế sẽ giúp:

• Được giảm trừ gia cảnh
• Dễ dàng quyết toán thuế
• Thuận lợi khi hoàn thuế nếu nộp dư

3. Lưu giữ chứng từ đầy đủ

Người lao động nên lưu lại:

• Hợp đồng cộng tác
• Phiếu chi
• Chứng từ khấu trừ thuế
• Sao kê thanh toán

Đây là cơ sở quan trọng khi quyết toán thuế cuối năm.

Đề xuất nâng ngưỡng thu nhập vãng lai bị khấu trừ 10% thuế TNCN từ 2 triệu lên 5 triệu đồng/lần được xem là bước điều chỉnh tích cực, giúp giảm áp lực cho người lao động và phù hợp hơn với thực tế thu nhập hiện nay.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng việc chỉ nâng ngưỡng là chưa đủ. Cơ chế khấu trừ 10% hiện nay vẫn tạo ra không ít phiền hà cho người lao động thu nhập thấp, đặc biệt là nhóm lao động tự do và thời vụ.

Trong thời gian tới, việc cải cách chính sách thuế theo hướng đơn giản, công bằng và giảm thủ tục hành chính sẽ là vấn đề được nhiều người dân và doanh nghiệp đặc biệt quan tâm.

Bluecom - Đơn vị cung cấp dịch vụ đại lý thuế hàng đầu

CÔNG TY CỔ PHẦN ỨNG DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ BLUECOM VIỆT NAM

VPGD: P810 Tòa Trung Rice City Linh Đàm, P Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội

Trụ sở: Số 01, ngõ 117 Đặng Tiến Đông, P Trung Liệt, Đống Đa, Hà Nội

Hotline: 024.39936229 - 0973282186

Email: dailythuebluecom@gmail.com